Google’dan sonra dünyanın en çok ziyaret edilen ve en başarılı web sitesi konumundaki Facebook’un kurucusu Mark Zuckerberg’in rakiplerinin ve gazetecilerin e-postalarını hack’lediği öne sürüldü.

BUSINESS Insider Dergisi’nin haberine göre, Facebook’un kurucusu ve CEO’su Mark Zuckerberg (26), en az iki kez özel yaşam yasasını ihlal etmekle suçlanıyor. 2004 yılında kendisi aleyhinde Harvard öğrenci gazetesi The Crimson’a makale yazacağını öğrendiği gazetecinin Facebook hesabını hackleyen Zuckerberg, daha sonra kendisini sosyal site fikrini çalmakla suçlayan Harvard’daki rakiplerinin hesabını da ele geçirdikten sonra, aynı rakipleri tarafından kurulan alternatif siteye de sabotaj yapmaya çalıştı.

ARKADAŞLARINI ENGELLEDİ
Bu olayda Zuckerberg, Harvard’dan üç öğrenci tarafından kendilerini bilerek yanlış yönlendirmekle suçlandı. Söz konusu üç öğrenci, Harvard bünyesinde HarvardConnection.com adlı bir site kurmayı planladı. Yardım önerisinde bulunan Zuckerberg, onları bilerek yanlış yönlendirip, sitenin kurulmasını engellemeye çalıştı. 2004 yılından itibaren adı ConnectU olarak değiştirilen sitenin kurucuları, Zuckerberg’e dava açtı. Dava, mahkeme dışında Zuckerberg’in 65 milyon dolar ödeme yapacağına dair varılan anlaşmayla sona erdi.

90 yaşındaki Margaret Killeen’in evinin kapısında duran bir silüet, yaşlı kadının kapısını çaldı.

Saniyeler sonra, kapşonlu bir hırsız yaşlı kadının boğazına bıçak dayayıp, değerli şeylerini ona vermezse öldüreğini söyledi.

İngiltere’de yaşanan bu korkunç anlar, Margaret Killeen’in evindeki güvenlik kamerası tarafından saniye saniye kaydedildi.

Görüntülerde yaşlı kadının kapıyı üzerinde sadece bir banyo havlusuyla açtığı izlenirken, hırsızın onu bir gardroba bağlayıp, evdeki değerli eşyaları çalıp kaçtığı öğrenildi.

Büyük tepki çeken ve “İngiltere’nin çöküşünü sergiliyor” yorumları alan olayın ardından 37 yaşındaki Claire Taylor yakalanarak tutuklandı.

İlk başta suçu başkasına atan Taylor, suçlu bulundu ve 3 yıl 265 gün hapis cezası aldı.

“Uyuşturucu kullanmak ve yer temin etmek” suçundan gözaltına alınıp serbest bırakılan Tarkan’ın polis balosu gecesinde sahne alması bekleniyordu. Yaşanan bu olaydan sonra konserin iptal edileceği öne sürülüyordu. Serbest kalır kalmaz menajerine “Ne yapıp edip polis balosunda sahne almalıyız, o konserin iptal olmasını istemiyorum” diyen Tarkan büyük bir hayal kırıklığı yaşadı. Emniyet yetkilileri Tarkan’ın menajerini arayarak “Bu sıcak olayın ardından polis balosunda sahne almanız tepki çekebilir” diyerek megastardan vazgeçtiklerini dile getirdi.

Öte yandan polis balosu için Gülben Ergen ile anlaşıldı. 9 Nisan’da Abdi İpekçi Spor Salonu’nda düzenlenecek konserde Ergen, polisler için ücretsiz sahne alacak. Ertesi gün de Bostancı Gösteri Merkezi’nde hayranları için konser verecek. Büyük bir üzüntü yaşayan Tarkan’ın ise yeni albümünü Nisan ayı sonuna yetiştirebilmek için stüdyo çalışmalarını hızlandırdığı öğrenildi.

Öncel: Tarkan yüz akımız

Nazan Öncel’den Tarkan’a tam destek geldi. Öncel, Tarkan için şöyle bir yazı kaleme aldı: Tarkan bu memleketin yüz akıdır, ülkesini kendi alanında dışarıda en iyi temsil eden sanatçılarımızdandır. Değerini en az sevenleri kadar bilmek gerektiğini düşünüyorum.

İşte teknoloji terimlerinin anlamları..

JAVA
Bir programlama dili ve bununla birlikte bir platformdur. Birbirinden farklı aygıtlarda çalışabilen Java, bu aygıtlar arasında iletişimi kolay hale getirir. Son zamanlarda daha çok cep telefonu ve benzeri mobil cihazlarda kullanımı yaygınlaşan Java’nın kişisel bilgisayarlar ve kurumsal sistemler üzerindeki etkisi de tartışmasız olarak büyüktür. Masaüstü bilgisayarlarda Java uygulamalarının çalışması için herhangi bir ayara gerek yoktur.

3K (Üçüncü Kuşak)
İletişim teknolojileri dünyasına son yıllarda damgası vuran 3K, mobil iletişim cihazlarının İnternet’e yüksek hızda erişmesine olanak sağlayan ve farklı teknolojilerin bir araya gelmesiyle oluşan bir kavram. Bu teknolojik olgu, video ve karmaşık uygulamalar gibi yüksek bant genişliğindeki içerikleri görüntüleme ve görüntülü telefon görüşmelerine olanak sağlıyor. 3K’yı halihazırda etkin olarak kullanan ülkelerin başında Japonya ve Güney Kore gelmekte.

Megapiksel
Sayısal kameralar ve tarayıcılar gibi görüntüleme cihazlarının görüntü çözünürlüğünü açıklamak için kullanılan ölçü birimidir. Bir megapiksel, bir milyon resim birimi ya da piksel içerir. 1 megapiksel, 1 milyon pikselden oluşur. Cep telefonlarında yaygın olan 1.3 megapiksel çözünürlük yetenekleri varken, sayısal fotoğraf makinelerinde 5 megapiksel yaygın olarak görülmektedir. Profesyonel modellerde ise bu değer çok daha yüksektir.

DNS
Alan adı sistemi, sunucunun ve ona bağlı istemcilerin internet kayıtlarının tutulduğu bir tür veritabanıdır. Siz bir siteye erişmek istediğinizde, DNS sayesinde hangi site nerde , hangi IP hangi bilğisayara ait olduğu belirlenir, ve istediğiniz yere erişirsiniz. Bu sistem istemcilerin ve sunucuların isimlerini, alan adını ve IP numarası gibi bilgileri içerir.

Wi-Fi
Wi-Fi veya Kablosuz Yerel Alan Ağı (WLAN), kablo yerine 802.11a, 802.11b veya 802.11g radyo frekansı kullanan ve çeşitli kablosuz İnternet bağlantıları sağlayan orta boyutta bir BT ağıdır. Wi-Fi veya Yerel Ağ’ın olduğu yeri biliyorsanız, web içinde gezebilir, e-posta gönderip alabilir ve özel şirket ağınıza erişebilirsiniz. Bu ağ sürekli olarak hareket halinde olan durumundaki çalışanlar için idealdir. Son zamanlarda ev ve küçük ofislerde de, taşınabilir bilgisayar kullanımının artması sebebiyle kullanımı popülerleşmiştir.

Bas-Konuş
Genellikle, cep telefonlarının kullanıldığı bir “walkie-talkie” servisi olarak tanımlanır. Hücresel üzerinden Bas Konuş (PoC), hücresel şebeke üzerinden bire bir ve grup konuşmalarını mümkün kılan bir servistir. Düğmeye bir kez bastığınızda herkes sizi duyar, düğmeyi bıraktığınızda, diğer kişiler size yanıt verir. “Push-to-talk over Cellular” olarak adlandırılan sistemde, özellikle gruplar için keyifli bir iletişim yolu oluşturacak.

WiMAX
Ev ve ofislerin yanı sıra havaalanı ve otel gibi halka açık ortamlarda da kullanımı hızla yaygınlaşan Wi-Fi kablosuz İnternet bağlantı teknolojisinin kardeşi WiMax (802.16a), 75 Mbps bağlantı hızı sunabilen bir kablosuz bağlantı standardı. Yer altından kablo döşenmesi mümkün olmayan, zorlu yerleşim yerlerinde büyük avantajlar sağlayacak WiMAX’in fiyat ve performans dengesinin oturması birkaç yılı bulacak.

WLAN
Açılımı Local Area Netwotk (Yerel Alan Ağı) olan LAN’ın önüne Wireless (kablosuz) kısaltmasının eklenmiş halidir. Kablosuz Yerel Alan Ağı, mevcut kablolu ağlara ilave olarak kurulabilir veya alternatif bir seçenek şeklinde kullanılabilir. Ağa bağlı bilgisayarların birbiriyle ve uzak ağlarla olan iletişimlerini kablosuz olarak sağlayan WLAN, veri iletimini hava üzerinden elektromanyetik dalgalar halinde taşıyarak, kablo bağlantılarını azaltan bir çözümdür. WLAN uygulamaları, kullanıcının hareket imkanını kolay bir kurulumum rahatlığı ile birleştirir.

GPRS
Cep telefonu ve diğer taşınabilir cihazların, bulunulan yerden bağımsız olarak, İnternet Protokolü (IP) ağı üzerinden standart çevirmeli telefon hattıyla aynı hızda veri gönderip almasını sağlayan teknolojidir. Taşınabilir cihazlar, GPRS (General Packet Radio Service) özelliğini kullanarak web üzerinde gezinti yapabilir, e-posta alıp gönderebilir, veri ve medya yükleyebilir. Buna ek olarak dizüstü bilgisayarınıza ve diğer mobil cihazlara da bağlantı işlevi görebilir. GPRS kullanıcıları, bu özellik ile Internet’e sürekli bağlı olduklarından “her zaman açık” şeklinde nitelenirler. Sahada çalışanlar kısa mesajları kullanarak iş durumlarını raporlayabilir ve destek isteyebilir.

Kızılötesi
Renk tayfında kırmızının altında kalan ve gözle görünmeyen ışık dalgasıdır. Genellikle uzaktan kumandalarda basit işlemler yapmak ve taşınabilir cihazlarda dosya transferi için kullanılıyor. Tıp alanında da yoğun kullanımı bulunan bir teknoloji. İki kızılötesi cihazın haberleşmesi için “göz göze” gelmeleri şartı bulunuyor. Etki alanı çok kısıtlı olduğu için, kızılötesinin yerini günümüzde Mavidiş gibi, radyo dalgalarıyla iletişim kuran modern protokoller almaktadır.

Mavidiş
Son zamanların popüler iletişim yöntemi olan Mavidiş (Bluetooth), en çok on metre uzaklıkta bulunan Mavidiş özelliği aktif durumda olan cihazları birbirine bağlayan, tüm dünyada kullanılan bir radyo frekansıdır. Bu özellikle dizüstü veya avuçi bilgisayarları başka dizüstü bilgisayarlara, cep telefonlarına, kameralara, yazıcılara, klavyelere, hoparlörlere ve bilgisayar faresine bağlayabilir. Uyumlu çalışma araçlarını tam bir işlevsellik içinde bir arada kullanmayı sağlayan bir kişisel ortam ağı (PAN) oluşturarak, Mavidiş özelliği etkinleştirilmiş cihazlar arasında hızlı ve kolay erişim sağlar.

BlackBerry
BlackBerry, profesyoneller ve ileri seviye kullanıcıların bilgilerine ulaşmak için varolan çözümlerden biri olmasının yanında bir iletişim cihazıdır. Hareket halindeyken devamlı olarak iş yada kişisel e.postalarına ulaşmak isteyen kullanıcılar için bir çözüm sunarken aynı zamanda telefon, kısa mesaj, internet ve WAP tarayıcısı, adres defteri, ajanda gibi özellikleri de barındırıyor. BlackBerry, Push (itme) teknolojisini kullanarak posta kutusuna gelen e.posta, toplantı isteği gibi bilgileri eş zamanlı olarak BlackBerry cihazına taşır. Postaları almak için hiçbir yere bağlanmak, arama yapmak gibi işlemler yapmaya gerek yoktur.

ADSL
Asymmetric Digital Subscriber Line sözcüklerinin baş harflerinden oluşan ADSL (Asimetrik Sayısal Abone Hattı), mevcut telefonlar için kullanılan bakır teller üzerinden yüksek hızlı veri, ses ve görüntü iletişimini aynı anda sağlayabilen bir modem teknolojisidir. Geniş bant erişimi sağladığından dünyada internet kullanıcıları tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır. ADSL’de telefon hattı üzerinde kapasiteyi daha verimli kullanmak amacıyla sayısal kodlama teknikleri kullanılır. Asimetrik yapısı nedeniyle internet ya da benzer veri kaynaklarına ulaşıp tek yönde veri aktarımı yapmak isteyen müşteriler için en elverişli uygulamadır.

e.PC
Kişisel bilgisayarların ev içindeki televizyon, radyo, oyun, müzik çalar, DVD gibi eğlence uygulamalarını çalıştırmasına olanak veren yeni nesil modellerine verilen isimdir. Salonlarda bulunan e.PC’ler tüm ev bireylerini ilgilendiren işlevleri büyük ve kaliteli ekranında ve kablosuz uygulamalarıyla sunuyor. E.PC’ler donanımla birlikte, gelişmiş bir yazılım platformuna sahip ve bilgisayar açılmadan bile bazı uygulamalar çalıştırılabiliyor.

MP3
İnternet dendiğinde akla gelen birkaç terimden biri olan MP3, MPEG (Motion Pictures Experts Group) Layer 3′ün kısaltmasından oluşmuş, dünyanın en yaygın müzik biçimi ve ses sıkıştırma biçimidir. Sıkıştırma algoritmaları geliştirilmeden önce bilgisayarlarda ses örnekleri wav, pcm, voc, au, snd gibi biçimlerde saklanıyordu. Bu biçimler insan kulağının duyamayacağı ses frekanslarını da depolayarak dosyanın şişmesine yol açtığı için, CD kalitesinde 3-5 dakikalık bir ses kaydının saklanabilmesi için 50 ila 70 MB arasında bir sabit disk alanı gerekmekteydi. MP3 ise, müzik dosyalarını CD kalitesinde, eskiye nazaran 16′da 1 oranında sıkıştırarak bir devrim yarattı. Bugün dünyanın en yaygın müzik biçimlerinden biri olarak ticarileşiyor.

Genişbant
Alışılagelmiş yavaş ve kesintili bağlantının tam tersidir “genişbant”. Yüksek hızda veri transferi teknolojisinin genel adı olarak kullanılmakta olup, bu teknoloji ADSL, kablolu ve uydulu olmak üzere üç farklı şekildedir. Hızlı ve kesintisiz olması sayesinde genişbant üzerinde yüzlerce uygulama ve fonksiyon kullanılabilir. Örneğin İnternet üzerinden TV kalitesinde kesintisiz film izlemek, ses kalitesi yüksek radyolar dinlemek, ve her türlü dosyayı hızlı biçimde bilgisayara indirmek mümkündür. Sesli ve görüntülü iletişim de genişbant İnternet’in sunduğu nimetlerden biridir. Ağ üzerinden başkalarıyla gerçek zamanlı oyun oynamak da son derece rahat olur genişbant ile birlikte.

Akıllı Kart
Cep telefonlarımızda yaygın olarak kullanılan ve üzerinde pul büyüklüğünde bir bilgisayar bulunan kartlar, ‘akıllı kart’ olarak adlandırılıyor. Akıllı kart teknolojisinin veri saklama kapasitesi arttıkça, yakın gelecekte, kimlik kartı, kredi kartı, sosyal hizmetler kartları, nüfus cüzdanı, ehliyet ve pasaport yerine geçen tek bir kart olacak.

USB (Universal Serial Bus)
Evrensel Seri Yolu, bilgisayarların diğer cihazlarla iletişim kurması için geliştirilmiş bir veri yolu standardır. USB, iletişim standartlarında yeni bir bağlantı şeklidir. Geleneksel seri ve paralel portların yerini almak ve evrensel bir standart oluşturmak hedefiyle üretilmiştir. USB, bağlandığı alete güç de verir. 12 Mbit/s ve 1.5 Mbit/s veri transfer hızı sağlar. Günümüzde USB’den bağlanarak çalışan peçok ürün çeşiti bulunmaktadır.

Oyun kumandası
Joystick olarak adlandırılan bu cihaz, kişisel bilgisayarlar kadar uzun bir geçmişe sahiptir. Türkçe’ye çevrildiğinde “zevk çubuğu” gibi bir anlama gelen joystick, oyun kumandası olarak tanımlanabilir. Bilgisayar, atari ve konsol oyunlarının yön ve fonksiyon düğmeleriyle yönetilmesi işine yararlar. Günümüzde cep telefonlar ve yeni kuşak teknolojik cihazlarda bu teknolojiden faydalanılıyor.

İşletim Sistemi
Bilgisayarları çekip çeviren işletim sistemi temel olarak, belli girdileri alıp derleyen ve sonuçları üreten program olarak tanımlanabilir. İşletim sistemi çekirdek (kernel), kabuk programı (shell), dosya yapısı (file structure) ve uygulamalardan oluşur. Kabuk programı kullanıcı ile işletim sistemi arasında bir arayüz oluşturur. Kullanıcıdan komutları alır ve çalıştırılmak üzere çekirdeğe yönlendirir. Dosya yapısı bilgilerin hangi şekilde oluşturulacağını ve depolanacağını belirler. Dizinler, dosyalar ve alt dizinlerden oluşur. Uygulamalar ise editörler ve derleyiciler gibi özel işlevleri yerine getiren programlardır.

Centrino
Intel Centrino Tekonolojisi Intel Pentium M Processor, Intel PRO/Wireless Network Connection 802.11b ve Intel 855 PM Chipset bileşenlerini içeren bir mobil platformdur. Daha ince ve hafif, daha uzun pil ömrüne sahip, kablosuz bağlantı özellikleri entegre, gelişmiş mobil cihazlara olanak sağlar. Yalnızca bu 3 bileşeni içeren (İşlemci, Chipset ve Wireless) sistemler centrino olarak adlandırılmaktadır. Yeni Intel M işlemciler daha az güç kullanıp daha az ısınırlar. İşlemci boyut olarak da daha küçüktür. Bu özellikler, daha uzun pil kullanım süresi ve daha yüksek performans sunmaktadır.

EDGE
2003 yılında ABD’de kurulumuna başlanan ve Türkiye’de ilk olarak geçtiğimiz hafta Turkcell tarafından sunulmaya başlanan EDGE, Enhanced Data rates for Global Evolution teriminin başharflerinden oluşuyor. Bu teknolojinin sunduğu en önemli hizmet, yüksek hızlı İnternet erişimi. Teknik olarak saniyede 384 kilobit veri transferine izin veren EDGE altyapısı dolayısıyla saniyede 48 KB hızında veri çekmeyi mümkün kılıyor. Bu hızı EDGE uyumlu cep telefonlarında olduğu kadar dizüstü ve el bilgisayarlarına takılabilen kartlarla kapsama alanında ve EDGE desteği sunulan her bölgede kullanmak mümkün.

DVD
Digital Video Disc yada Digital Versatile Disc olarak adlandırılan bir optik disk teknolojisidir. Esasında içinde büyük data depolanan, hızlı, içinde video, ses, bilgisayar datası, çeşitli bilgiler bilgiler içeren CD büyüklüğünde yeni bir formattır. Bu özellikleri ile ses CD leri, video teyp, laserdisk, CD-ROM ve oyun kartuşlarının yerini almaktadır.

Kiosk
Genel kullanıma açık alanlarda, İnternet’te her türlü yapmayı mümkün kılan bu ana özelliğine ek olarak ihtiyaca uygun olarak danışma hizmeti veren, reklam amaçlı olarak kullanılabilen, İnternet üzerinde indirimli telefon görüşmesi yapılabilen ya da eğlence oyun amaçlı kullanılabilen kişisel bilgisayar üzerinde çalışan otomattır.

56 K Line

Saniyede 56.000 bit taşıyabilen telefon hattı (leased-line). Bu hızda 1 MB dosya yaklaşık olarak 3 dakikada gelir.

ADN

(Advanced Digital Network) Genellikle 56 Kbp leased-line lar için kullanılır.

Applet

HTML sayfasının içine gömülebilen küçük java programıdır.

Archie

Anonymous FTP site larındaki dosyaları bulmak için kullanılan araç-program.

ARPANet

(Advanced Research Projects Agency Network) 60 ların sonu 70 lerin başında Amerika Savunma Bakanlığı tarafından, olabilecek bir nükleer savaşta ayakta kalabilecek WAN projesi. Internet in oluşmasındaki temel taş.

Backbone

Network üzerindeki temel geçiş yollarını (pathway) oluşturan yüksek hızlı hat ve bağlantılarının oluşturduğu yapı.

Bandwidth

Bir bağlantıdan yollayabileceğiniz bilgi miktarı.

Baud

Genel kullanım olarak bir modemin bir saniyede ne kadar bit alıp verebileceğinin göstergesidir.

BinHex

(BINary HEXadecimal) ASCII olmayan dosyaları ASCII formatına çevirme methodu. E-mail ları sadece ASCII olarak okuyabileceğimiz için bu tür çevirime ihtiyacımız var.

Bit

(Binary DigIT) 2 lik düzendeki basamak sayısı. Yani 1 yada 0. Kompüterize edilebilen en küçük veri birimi.

BITNET

(Because It’s Time NETwork (or Because It’s There NETwork)). Internet’ten ayrı olarak sadece eğitim kurumlarına özel bir network. Internet ile aralarında e-mail alışverişi mevcuttur. Bu nedenle Listserv ler her iki network ün de popüler araçlarındandır.

Bps

(Bits-Per-Second) 2 bağlantı noktası arasında verinin ne kadar hızlı transfer edildiğinin göstergesi. Örneğin bir 28.800 Bps modem saniyede 28.800 bit transfer edebilir.

Browser

Şu anda bu sayfayı okumak için kullanmakta olduğunuz program.

BTW

By the way (Bu arada)- Genellikle online forumlarda kullanılan kısaltma.

Byte

Tek bir karakteri temsil eden Bit kümesi. Genellikle 1 byte 8 bit den oluşur. (Ölçüme bağlı olarak daha fazla da olabilir)

Certificate Authority

SSL bağlantılarda kullanılan Güvenlik Sertifikaları (Security Certificates) nı sağlayan otorite.

CGI

(Common Gateway Interface) – Server daki programların birbirleri ile iletişim kurmalarını ya da diğer programların Web Server ile nasıl iletişim kuracaklarını belirleyen kurallar seti. Genellikle web server dan data yı alan ve bu data ile küçük işlemler yerine getiren (forma yazılan bilgileri e-mail olarak atmak gibi) küçük programlardır.

Cgi-bin

Web Server da CGI dosyalarının bulunduğu dizine verilen genel isim.

Client

Bir server ya da başka bir bilgisayar ile bağlantı kurup veri alış-verişinde bulunulmasını sağlayan yazılım.

Cookie

Internet te en çok kullanılan anlamıyla, Web Server tarafından Web Browser a gönderilen, Browser tarafından save edildikten sonra Server dan yapılan ek istemler sırasında tekrar server a gönderilen bilgidir. Cookie ler login yada registration bilgileri, alişveris kartı vs. gibi bilgileri içerebilirler.

Domain Name

Bir Internet sitesini tanımlayan adres. ([Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak için TIKLAYIN...] gibi)

Ethernet

LAN daki ağlama (networking) işlemleri için kullanılan oldukça yaygın bir metod. Ortalama hızı yaklaşık olarak 10.000.000 bps dir.

FAQ

(Frequently Asked Questions) Sıkça Sorulan Sorular.

FDDI

(Fiber Distributed Data Interface) Fiber optik kablolar üzerinden veri alışverişi standartı. Ortalama hızı 100.000.000 bps dir

Finger

Diğer Internet Sitelerindeki kullanıcıları tesbit etmek (locate) etmek için kullanılan bir Internet aracı.

Fire Wall

Bir LAN’ı (Local Area Network) güvenlik amacıyla 2 yada daha fazla parçaya bölen yazılım ve donanım kombinasyonudur.

FTP

(File Transfer Protocol) Internet sitelerinden dosya alışverişinde bulunabilmek için kullanılan protokol.

Gateway

Birbirine benzemeyen iki protokol arasında bağlantıyı sağlayan donanım ya da yazılım seti ne Gateway denir.

Hit

Browser tarafında Web Server a yapılan Tek bir isteme hit denir. Örneğin 3 adet resim içeren bir sayfa çağrıldığında 4 adet hit olur. 1 adet sayfa için + 3 adet de içindeki resimler için.

Host

Network üzerinde diğer makinalara servis veren herhangi bir makina.

IMHO

(In My Humble Opinion) online forumlarda kullanılan kısaltma.

Internet

(Büyük I ile başlayan) Bildiğimiz InternetAugenzwinkern

Internet

2 veya daha fazla network ün birleşmesiyle oluşan yapı.

Intranet

Firma içinde bildiğimiz Internet yazılımlarının kullanıldığı sadece firmaya özel network.

IP Number

Internet üzerindeki her bir makinaya ozel, noktalarla birbirinden ayrılan 4 kısımdan oluşan sayı. 195.142.130.1 gibi.

IRC

(Internet Relay Chat) Internet üzerinde çok kullanıcılı sohbet ortamları.

ISDN

(Integrated Services Digital Network) 128.000 bps hızındaki özel telefon hattı. (Normal hatların hızı 56.000 – 64.000 bps dir).

JDK

(Java Development Kit) – Sun Microsystems in java uygulamaları ve applet ler yazmak, test ve debug etmek için geliştirdiği yazılım paketi.

Leased-Line

24 saat, 365 gün açık olan telefon hattı.

Listserv

Kullanıcıların mesaj alışverişinde bulundukları listeler.

Mailing List

Kullanıcının tek bir adrese mesaj göndererek, üye olan kullanıcılara bu mesajın dağılmasını sağlayan mesajlaşma sistemi.

MIME

(Multipurpose Internet Mail Extensions) ASCII olmayan dosyaları standart e-mail e eklemeye yarayan standart. Örneğin yazdığınız bir e-mail içine bir grafik koyabilmenizi sağlayan bir standart. (Bu mail in düzgün okunabilmesi için alıcının programının da MIME standartını destekliyor olması gerekmektedir.

Mirror

Genellikle bir şeyin tam olarak aynısının kopyasının alınmasıdır. Bu bir hard disk, yada ftp site yada web site olabilir.

Modem

(Modulator-DEModulator)ISS lere bağlanmaya yarayan parça.

Mosaic

Mac, Windows, Unix için aynı arayüze sahip ilk WWW Browser.

MUD

(Multi- User Dungeon or Dimension) Genellikle text ortamında kullanıcıların belirli karakterlerin yerine geçerek oynadıkları oyunlar.

MUSE

(Multi-User Simulated Environment) Daha az şiddet içeren bir MUD çeşidi.

Netizen

Internet’i kullanan kişiler için “citizen” den türetilmiş bir isim. (Internet sakini)

Network

Kaynaklarını paylaşmak için birbirine bağlanmış 2 veya daha fazla bilgisayarın oluşturduğu yapı.

Newsgroup

USENET üzerindeki tartışma gruplarına verilen isim:

NIC

(Networked Information Center) – Bir network için bilgilerin tutulduğu birime denir. En meşhuru domain isimlerinin kaydının yapıldığı InterNIC dir. NIC (Network Interface Card) network kartlarına da bu isim verilir.

NNTP

(Network News Transport Protocol) – Sunucu ve istemci tarafından kullanılan USENET postinglerini TCP/IP uzerinden taşımaya yarayan protokole verilen isimdir.

Node

Network e bağlı olan bilgisayar.

Packet Switching

Internet üzerindeki data taşıma metodu. Paket anahtarlamalarda veriler parçalara ayrılır. Bu parçalarda verinin nereden geldiği ve nereye gitmekte olduğu bilgileri vardır. Bu sayede aynı hat üzerinden değişik adreslere giden veriler taşınabilir.

POP

(Point of Presence veya Post Office Protocol) Point of Presence anlamında network un bağlanılabilecek bir noktasının bulunduğu şehir yada lokasyon. Örneğin ISP niz Ankara’dan sonra Istanbul’da bir POP açıyoruz derse, İstanbul’dan Ankara’daki merkeze bağlı olan ve İstanbul’luların dial-up olarak şehiriçi arayarak bağlanabilecekleri bir İstanbul şubesi açıyor demektir. Post Office Protocol anlamında ise Eudora, Pegasus gibi mail programlarının mail alışverişinde kullandıkları protokol anlaşılmaktadır.

PPP

(Point to Point Protocol) Internet için TCP/IP bağlantısını modem ile kurmak için oldukça sık kullanılan bir protocol.

Router

2 veya daha fazla network arasındaki bağlantıyı sağlayan özel amaçlı bilgisayar. Bu bilgisayar bütün vaktini hangi adresten gelen paketlerin hangi adrese hangi yol üzerinden gideceğini ayarlamakla geçirir.

Security Certificate

SSL protokolü tarafından güvenli bağlantılar için kullanılan bilgiye verilen isimdir. (Güvenlik Sertifikasi) SSl bağlantısının gerçeklesebilmesi için her iki tarafın da geçerli Güvenlik Sertifikasına sahip olması gerekir.

SLIP

(Serial Line Internet Protocol) PPP gibi modem üzerinden Internet e bağlanmak için kullanılan bir protocol. Genellikle UNIX server lara bağlanmak için kullanılır. Artık yerini PPP ye bırakıyor.

SMDS

(Switched Multimegabit Data Service) Çok yüksek data transferleri için geliştirilen bir standart.

Spam (Spamming)

Mesaj listelerini yada USENET i kullanarak istemeyen kullanıcılar da dahil olmak üzere bir mesajı göndermek.

SQL

(Structured Query Language) – Veritabanına sorgulama göndermek için kullanılan özel bir programlama dilidir.

SSL

(Secure Sockets Layer) – Netscape Communicaations tarafından tasarlanan, Internet üzerinden şifrelenmiş, güvenli iletişimi sağlayan protokoldür. SSL çoğunlukla browserlar ile server lar arasındaki iletişimlerde kullanılır. https ile başlayan bir Internet adresinde SSL bağlantısının kullanılacaği anlaşılır. SSL bağlantısındaki her iki tarafın da Güvenlik Sertifikasına (Security Certificate) sahip olması gerekir. Her iki taraf da bilgiyi göndermeden önce şifrelerler. Ve bu şifreyi sadece doğru Güvenlik Sertifikasına sahip olan karşı taraf çözebilir.

T-1

1.544.0 bps hızında leased-line bağlantısı. Bu oldukça yüksek bir hız olmasına rağmen (1 MB yaklaşık olarak 10 saniyede transfer edilir) full-screen, full-motion video için yeterli değildir.

T-3

44.736.0 bps hızındaki leased-line bağlantısı. Bu hız full-screen, full-motion video için gereken daha fazla bir hızdır.

Terminal Server

Özel amaçlı, bir tarafında birçok modem takmak için yerler olan, diğer tarafında da LAN yada host makinası ile bağlantıyı sağlayan bilgisayara verilen isim.

URL

(Uniform Resource Locator) WEB in bir parçası olan bir kaynağın adresini belirtmek için kullanılan standart.

USENET

Dünya çapındaki kullanıcıların birbirleriyle yazışabildikleri 10.000 den fazla tartışma grubunun bulunduğu sistem.

UUENCODE

(UNIX to UNIX Encoding) Binary dosyaları ASCII ye çevirerek Internet üzerinden E-mail sayesinde transferini mümkün kılan çevrim metodu.

WAIS

(Wide Area Information Servers) Networkler arasında çok büyük miktarlarda bilgiyi indeksleyerek aranabilir bir veri tabanı oluşturup bunu kullanıma sunan ticari bir yazılım paketi.

WAN

(Wide Area Network) Sadece bir bina yada kampüsten daha geniş bir alanı kapsayan network. (Küçük boyuttakilere verilen isim LAN -local area network, orta boyuttakilere ise MAN – middle area network’dür.)

Bir hard disk bilgisayarlarımızda kullandığımız ana belleğin aksine güç kesilse bile içindeki bilgileri korur ve bu özelliğiyle bilgisayarımıza “hatırlama” yeteneği kazandırır. Hard diskinize bir kez kaydettiğiniz bir dosyaya bilgisayarınızı defalarca açıp kapatsanız bile onu silmediğiniz sürece ulaşabilirsiniz.

İçeriye giriyoruz

Bütün hard diskler temelde aynı yapıdadır. Bir hard disk en basit haliyle şu parçalardan oluşur: Bilgilerin manyetik olarak depolandığı bir veya daha fazla sayıda plaka (platter), okuma yazma kafaları, plakalarla okuma yazma kafalarının hareketini sağlayan motorlar ve diskin kontrolünden sorumlu devreleri üzerinde barındıran kontrol kartı.

Şimdi bu parçaları ve bir hard diskin nasıl çalıştığını inceleyelim.

Plakalar

Bilgileri saklamak için kullanılan plakalar alümünyum, cam gibi manyetik duyarlılığı olmayan maddelerden yapılır. Plakalarda daha uygun ısı direnci özellikleri ve daha ince yapıda kullanılabildiği için temel madde olarak modern disklerde alüminyum yerine cam kullanılır ve cama kırılmasını engelleyecek kadar da seramik karıştırılır. Daha sonra bu plakaların yüzeyleri manyetik duyarlılığı olan bir filmle kaplanır.

Bir hard diskte birden fazla plaka bulunabilir.

Eskiden plakaların yüzeylerine temel maddesi demir oksit olan bir sıvı dağıtılarak sürülürdü fakat hard disklerin kapasitelerinin artmasıyla bu teknolojinin sınırlarına ulaşılması çok sürmedi. Ayrıca okuma/yazma kafasının plakaya çarpması durumunda da bu yöntemle üretilen plakalar kurtulamıyordu ve diski değiştirmekten başka çare yoktu. Günümüzdeyse electroplating denen bir yöntemle plakaların yüzeyi kobalttan oluşan bir filmle kaplanır. Son olarak da bu filmin üzerine kafa çarpmalarına karşı bir miktar koruma sağlayan bir tabaka daha çekilir.

Bilgiler plakalarda sektörler (sector) ve izler (track) halinde saklanır. Her sektör 256, 512 gibi belirli bir sayıda byte içerir ve plaka boyunca yanyana duran bütün sektörlerin oluşturduğu yapılara da iz denir. Diskin kendisi veya işletim sistemi sektörleri gruplayarak onları cluster denen yapılar halinde topluca işler. Low level formatting denen işlemle plakalar üzerinde sektörler ve izler oluşturulur, bunların başlangıç ve bitiş noktaları plakalar üzerinde belirlenir. Daha sonra da high level formatting yapılarak dosya depolama yapıları oluşturulur ve dosyaların palakarda oluşturulan sektörlere ve izlere hangi düzende yazılacağı belirlenir. Low ve high level formatting işlemleri sonrasında plakalar okuma/yazmaya hazır hale gelir. Aşağıdaki şekilde mavi renkle bir sektör, sarıyla da bir iz gösteriliyor.

Plakar üzerinde veri depolanan noktalar moleküler boyutta olduklarından hard diskin içindeki bir toz tanesi bile plakaları çizerek onlara zarar verebilir. Bunun için hard diskler tozsuz ortamda üretilir ve üretildikten sonra kapatılır. İç basınçla dış basıncın dengelenmesi için de çok iyi filtrelenmiş bir havalandırma deliği bulunur.

Plakalar ortalarından geçen bir mil üzerine belirli aralıklarla yerleştirilirler ve bu mil etrafında bir motor tarafından belirli bir hızda sürekli döndürülürler. Böylece plakanın üzerinde duran okuma/yazma kafası plakanın yaptığı bu dönme hareketi sayesinde bir iz boyunca işlem yapabilir.

Okuma/Yazma Kafaları

Bir okuma/yazma kafasının görevi adından da anlaşıldığı gibi plaka üzerinde okuma/yazma işlemlerini yapmaktır.

slında bir okuma/yazma kafası yaklaşık 1 mm2 çapındaki minyatür bir elektromıknatıstan başka bir şey değildir. Aşağıdaki resimde en basit haliyle bir okuma/yazma kafasını görebilirsiniz. Kafalar okuma yazma işlemi sırasında plakayla temas etmezler, dönen plakaların yarattığı hava akımı kafaları plakaların sürekli bir miktar yukarısında tutar. Eski disklerde plakayla kafa arasında 0,2 mm civarında bir boşluk varken modern disklerde bu boşluk 0,07 mm civarındadır. Disk çalışmadığı zaman da kafalar plakalar üzerinde Landing Zone denilen bölgelerde sabit olarak dururlar. Bu bölge bilgi depolamak için kullanılmaz. Güçte ani bir kesilme veya dengesizlik sonucu kafa disk yüzeyine çarpar ve Head Crash dediğimiz kafa çarpma olayı olur. Kafa landing zone yerine bir sektörün üzerine düşerse o sektör hasar görerek kullanılamaz hale gelir ve kullanılamayan bu bozuk sektöre Bad Sector denir. Diski tekrar sorunsuz kullanabilmek için Scandisk gibi bir araç kullanarak diskteki bad sectorler kullanılmamaları için işaretlenmelidir. Başka bir yöntemse diske low level format atarak sektörleri tekrar oluşturmaktır, bu esnada sektörler plakadaki bozuk kısımlar atlanarak sağlam bölgelerde tekrar oluşturulur.

Okuma/yazma işlemi aslında çok karmaşıktır; bunu sizlere en basit haliyle anlatmaya çalışacağım: Bir plakaya bilgi yazmak için kafadan plakaya akım dalgaları gönderilir ve bu akımla yüzeydeki hedef nokta polarlanır. O nokta manyetik polarizasyonuna göre 0 veya 1 değerini alır ki ikili sistemle çalışan bilgisayarlarımız için anlamı olan tek değerler bunlardır. Okuma sırasındaysa okunacak noktanın kafadaki boşlukta yarattığı manyetik alanın yönüne göre o noktanın değerine (0 veya 1) ulaşılır.

Aslında bir kafada okuma ve yazma için ayrı kısımlar bulunur ve yukarıdaki şekilde olduğundan çok daha karmaşıktır.

Kafaların disk yüzeyinde içeriye ve dışarıya doğru hareketini sağlayan ayrı bir motor vardır ve kafalar bu motora bağlı kolların ucunda dururlar. Kafayı tutan kolla kafadan oluşan yapıya Head Gimbal Assembly (HGA) denir. Bu motor sayesinde kafa, plaka üzerindeki farklı izler üzerinde işlem yapabilir. Modern disklerde voice coil adı verilen motor teknolojisi kulanılır. Çalışma prensibi hoparlörle aynıdır.

Sarımlardan akım geçtiğinde HGA denen yapı hareket eder ve sarımlardan geçen bu akımın yönüne göre kafa plaka yüzeyinde içe ve dışa doğru hareketler yapar. Bu sayede bir okuma/yazma kafası palaka üzerindeki farklı izlere gidip gelebilir.

Kontrol Kartı

Son olarak inceleyeceğimiz kısım ise kontrol kartı. Bir kontrol kartının diski kontrol ettiğini söyleyebiliriz. Plakalardaki sektölerin, izlerin, hatalı sektörlerin ve landing zone denen bölgenin fiziksel yerleri kontrol kartına kaydedilir ve kontrol kartı da kafaları bu bölgelere yönlendirir. Hard diskler bilgisayarlarımızla veriyollarını kullanarak haberleşirler ve veriyoluyla hard disk arasındaki bağlantıyı kurmak da kontrol kartının en önemli görevlerindendir.

Diskin tamponlama için kullandığı bellek ve veriyoluyla haberleşmesini sağlayan kontrol yongaları bu kartın üzerindedir. Hard disk arızaları kontrol kartı yüzünden de meydana gelebilir, bu durumda diskinizin kontrol kartını aynı model bir kontrol kartıyla değiştirerek diskinizi tekrar kullanılabilir hale geitrebilirsiniz. Kontrol kartı hard diskin alt kısmına vidalanır ve sadece tek bir bağantıyla diske bağlanır, bu yüzden kontrol kartını değiştirmek çok kolay bir iştir.

Bir Hard Diskin Kapasitesini ve Performansını Belirleyen Özellikler

Bir hard diskin nasıl çalıştığını öğrendikten sonra bir hard disk hakkında yorum yapabilmek için bilmemiz gerekenlere kısaca bir göz atalım.

Hard disklerde kapasiteyi plakalardaki veri yoğunluğu ve plaka sayısı belirler. Modern disklerde çift yüzlü ve 80 GB`a kadar veri depolayan plakalar kullanılır. Bir hard diskin performansı hakkında yorum yaparken kullandığımız en önemli kavramlar plakaların dönüş hızı, erişim süresi ve veri aktarım hızıdır.

- Dönüş Hızı: Plakarın dönüş hızıdır. Plakalar masaüstü sistemlerimizde kullandığımız IDE disklerde genelde 5400 veya 7200 RPM (Rotates Per Second, dakikadaji dönüş hızı) hızında dönerken SCSI disklerde bu hız 15000 RPM`ye kadar çıkabilir.

- Erişim Süresi: Okuma/yazma kafasının disk üzerindeki bir noktaya ulaşması için geçen süre. Ortalama erişim süresi modern IDE disklerde 10 ms`nin altındayken SCSI disklerde daha da düşüktür.

- Veri Aktarım Hızı: Hard diskin saniyede aktarabildiği veri miktarıdır. Kullanılan arabirime ve diskin özelliklerine göre değişir.

Arabirimler

Günümüzde hard diskler için en çok kullanılan arabirimler masaüstü sistemlerimizde görmeye alışıtığımız IDE ve sunucularla iş istasyonları pazarına hakim olan SCSI`dir.

IDE bir donanım standardı değil, işlemciyle hard disk arasındaki veri akışının kontrolüyle ilgili bir standarttır. IBM`in Advanced Technology (AT) arabiriminden geliştirilen Paralel ATA (AT Attachment) arayüzüyle arabirim için bir komut seti tanımlanarak hard disk ve bilgisayar arasındaki haberleşme için evrensel bir standart oluşturuldu. IDE arabirimin yaratılış amacı uygun fiyat ve uyumluluktur, bu yüzden de masaüstü sistemlerde kısa zamanda en yaygın arabirim haline geldi. Paralel ATA arayüzü sürekli gelişerek günümüzde Ultra ATA/133`le 133 MB/s hızına ulaştı ve bundan sonra da yerini Serial ATA`ya bırakması bekleniyor.

Serial ATA`da veri iletimi paralel değil seri olarak yapılıyor, Paralel ATA`ya göre avantajlarını kısaca aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

* Daha az pin ve daha düşük voltaj.
* Daha ince bağlantı kablosu (Belki de biz son kullanıcıların ilgisini en çok çeken özellik, bu sayede kasa içi hava akımını düzenlemek çok daha kolay olacak).

* Daha gelişmiş hata bulma ve düzeltme olanakları.

SCSI arabirimiyse günümüzde profesyonel uygulamar için sunucularda ve iş istasyonlarında kullanılır. SCSI arabirminin maliyeti IDE`ye göre oldukça yüksektir. SCSI arabiriminin IDE arabirimine göre en büyük avantajı asenkron çalışmasıdır, yani IDE aygıtlarda olduğu gibi aynı kontrolcüye bağlı SCSI aygıtlar birbirlerinin performansından ve veri aktarımından çalmazlar. Ayrıca SCSI arabirimi için kullanılan SCSI Host Adapter kartlar üzerlerinde veri aktarımını düzenlemek için ayrı bir işlemci ve çoğu zaman da tampon olarak kullanmak için ek bir bellek bulundururlar ve bu yüzden SCSI aygıtlar sisteme IDE aygıtlara göre çok daha az yük bindirirler. Paralel ATA ile kanal başına sadece iki aygıt kullanılabilirken SCSI arabirimiyle her kanala 15 taneye kadar cihaz bağlanabilir. Bu sayı stanadart masaüstü sistemlerin ihtiyaçlarının çok üstünde olsa da özellikle sunucuların ihtiyaçlarını düşünürsek onlar için bir gerekliliktir.

IDE arabirimini kullanan disklerin aksine, SCSI diskler uzun yıllar boyunca sorunsuz çalışmak için üretilirler ve çalışma ömürleri IDE disklerden çok daha uzundur, sunucular için bu da bir gerekliliktir. Ayrıca sisteme bindirdiği yükün fazla olmaması ve erişim süresinin de daha az olmasından dolayı özellikle video montajı gibi sisteme çok ağır yük bindiren ve verilerin sabit bir hızda kesintiye uğramadan su gibi akması gereken uygulamalarda SCSI diskler IDE disklerden çok daha üstündür. SCSI disklerin bir avantajı da yapıları gereği çoklu erişim için uygun olmalarıdır. Bir IDE diskte bir dosyaya aynı anda iki kaynak ulaşmak isterse performans çok düşer ama SCSI disklerde bu performans düşüşü IDE disklerdeki gibi abartılı boyutlarda olmaz ki bu da sunucular için hayati öneme sahiptir. Eğer evinizde bir ağınız varsa ağdan kopyalanmakta olan bir dosyayı siz de kullanmaya çalıştığınızda bunu açıkça görebilirsiniz.